Maktab ma'muriyati     +998 (436) 224-02-01

Alisher Navoiy ijodiga oid talablari

Navoiy shahar  12- davlat ixtisoslashtirilgan umumta’lim maktabi  Boshlang`ich sinf o`quvchilari uchun

Alisher Navoiy ijodiga oid talablar:

1-sinf :

–         Alisher Navoiyning kimligini bilish.

–         Alisher Navoiyning hikmatli so`zlaridan 2-3 ta yod bilish.

2-sinf:

–         Alisher Navoiyning kim ekanligini, tug`ilgan sanasini bilish ;

–         Alisher Navoiyning  yoshligi aks ettirilgan kichik hikoyalarni bilish.

–         Alisher Navoiyning hikmatli so`zlaridan 3-4 ta yod bilish.

3-sinf:

–         Alisher Navoiy qachon va qayerda tug`ilganini bilish.

–         Alisher Navoiy bolaligida qanday bola bo`lganligini bilish.

–         Alisher Navoiyning do`sti kim ekanligini bilish.

–         Alisher Navoiyning hikmatli so`zlarini bilish.

4-sinf:

–         Alisher Navoiy qachon va qayerda tug`ilganini bilish

–         Alisher Navoiyning bolaligi haqidagi rivoyatlardan bilish

–         Alisher Navoiyning hikmatli so`zlarini bilish.

–         Navoiy ruboyilaridan 2 ta yod bilish

–         Prezidentimizning “Yuksak ma’naviyat yengilmas kuch” asarida Alisher Navoiyga berilgan ta’rifini bilish.

Navoiy shahar  12- davlat ixtisoslashtirilgan umumta’lim maktabi  yuqori sinf o`quvchilari uchun

 Alisher Navoiy ijodiga oid talablar:

5-sinf : Alisher Navoiy hayoti va ijodi haqida ma’lumot. Hayrat ul- abror” buyuk shoirning “Xamsa” asarining birinchi dostoni ekanligi.Dostonda chin va yolg’on so’zning solishtirishi. Tog’rilikning qanchalar azob bilan bo’lsa-da, g’olib kelishi, yolg’on va egrilikning oxir-oqibat yengilish Sher bilan Durroj qismati misolida aks ettirilgani.

“Sher bilan Durroj” asari matnining o`quvchilar tomonidan o`qishini ta’minlash.

Dostonning o`ninchi maqolotidan olingan hikoyatlarning ramziy manosi. Asli inson ma’naviy qiyofasini  aks ettiruvchi hikoyatlarning badiiy va ahloqiy hususiyatlari. Komil insonga xos bo`lgan ezgu so`z sohibi bo`lishga o`rgatish va to`g`ri so`zlikni ular ongi va tafakkurida aks ettirish.

6-sinf:  Navoiy hikmatli so`zlarining mazmun-mohiyati, umriboqiyligi “Mahbub  ul – qulub” – hayotiy hikmatlar majmuyi sifatida. “Sahovat va himmat bobida”, “Hilm zikrida”, “Safar manofii zikrida” qismlaridagi ilm va hunar, yaxshilik, insoniylik, rostgo`ylik va yolg`onchilik, sabr va qanoat, mehr, vafo, insoniylik haqidagi hikmatlarning o`ziga xosliklari, ularning xalq maqollariga yaqinligi, ulardan farqi. bu hikmatlarning ma’naviy-ahloqiy, ta’limiy, tarbiyaviy va badiiy ahamiyati. Hikmatlarda hayotiy hodisalarning qisqa, ixcham, lo`nda va ta’sirchan ifodalangani, hikmatlarning qurilishi, ulardagi badiiy ta’siriy vositalari. Nazariy ma’lumot, hikmatli so`z haqida. Asardagi ahloqiy o`gitlar, tavoze va obod to`g`risidagi rivoyatlar, yaxshi-yomon insoniy hikmatlar va ularning qanday oqibatlarga olib kelishini bilish. Komillikka xos bo`lgan ezgu amal – yaxshi ishlarni amalga oshirish tushunchalarini singdirish.

7-sinf:  Alisher Navoiy “Xamsa” si va Sharq adabiyotida xamsachilik. “Hayrat ul-abror” shoirning olam va odam haqidagi fikrlari. “Salotun bobida” asarida podshohlar haqida “Shoh G’oziy”hikoyati.

Yuksak insoniy fikrning badiiy libosda berilishi va odam va olam haqidagi fikrlarni badiiy ifodasi.

“Sab’ai sayyor” dostonida 5-iqlim yo`lida kelgan musofirning “Mehr va Suhayl” hikoyadagi sadoqat, mardlik, tantilik kabi insoniy tuyg`ular ifodasi.   Obrazlar talqini. Asarda o`rganilgan ma’lumotlar asosida o`quvchilar ongiga komil insonga xos bo`lgan ezgu fikr xususiyatlarini ular tarbiyasida kamol toptirish.

8-sinf:  Alisher Navoiy g`azallari va qit’alari. “Qaro ko`zim kelu mardumlig` emdi fan qilg`il”, “Qoshi yosunmu deyin …”, “Kecha kelgumdir debon …”, “Yo`rdin ayru ko`ngul …” g`azallari, “Kamol et kasbkim, olam uyidin …” qit’alari.

Navoiy g`azal mulkining sultoni ekanligi. “Xazoyin ul-ma’oniy” haqida qisqacha ma’lumot. Navoiy she’riyatining mavzu qamrovi va badiiyati. “Qaro ko`zim kelu mardumlig` emdi fan qilg`il”, “Kecha kelgumdir debon …” g`azallarida majoziy va ilohiy ishq talqini. “Jonga chin derman” g`azali tahlili.

Navoiy g`azallarida shoir badiiy dahosining namoyon bo`lishi, buning shoir mahorati bilan aloqadorligi. Navoiy va o`zbek g`azalchiligining keyingi taraqqiyoti. “Kamol et kasbkim, olam uyidin …” , “Jahon ganjig`a shoh erur ajdaho”, qit’alari. Ularning g`oyaviy-badiiy mazmuni va mohiyati. Qit’alarning tuzilishi, tarkibi, tasviriy hususiyatlari.

Navoiy g`azallaridan kutilmagan timsol, yorqin tashbihlar, kuchli samimiyat, asl insoniy tuyg`ularning ufurib turushi. Navoiy g`azaliyoti jozibasini ta’minlaydigan omillar. Nazariy ma’lumot. G`azal haqida. G`azallarda aks etgan komil insonga xos vatanparvarlik hususiyatlarini o`quvchilarda shakillantirish.

9-sinf:  Navoiy ijodi – o`zbek mumtoz adabiyotining eng yuksak bosqichi. Shoirning hayoti va ijodi. “Boburnoma”da Alisher Navoiy timsoli.

“Xamsa” – o`zbek epik she’riyatining betimsol na’munasi. “Xamsa”ning yozilishi.Sharq adabiuotida xamsachilik Nizomiy Ganjaviy, Xusrav Dehlaviy “Xamsa”lari haqida ma’lumot.Xamsachilik mahorat maydoni sifatida. Turkiy tilida “Xamsa ” yozish badiiy va milliy jasorat namunasi bo’lganligi. “Xamsa”ning qurilishi.

“Xamsa” poetikasi, qurilishi .Uning tarkibidagi dostonlarning badiiy estetik xususiyatlari.

“Farhod va Shirin”dostoning “Xamsa”da tutgan o’rni. Dostonning badiiy xususiyatlari. Farhod shoir ideali tajassumi sifatida . Komillik yo`liga kirgan inson manzillari tasviri. Sirin obrazi. Unda tirk ayollariga xos eng baland ma’naviy fazilatlar tahlili. Dostondagi boshqa obrazlar. Dostonda yaxshilik va yomonlik, razolat va adolat, butunlik va noqislik o`rtasidagi ziddiyatning jonli shaxslar timsolida ko`rsatilishi. Nazariy ma’lumot. Adabiyotda komil inson tasviri.

Asar dostonlari talqinida komil insonga xos bo`lgan xislatlardan insoniylikni o`quvchilar tarbiyasiga singdirish.  Umumiy qilib olganda o`quvchilarning KOMIL INSON darajasiga yetkazish.